Friday, June 19, 2015

साहित्यकार तथा पत्रकार शिब प्रकाशको "मेरो देशको कथा "

0 राय सुझाबहरु
प्रतिकृया:- 
    साहित्यकार तथा लेखक शिब प्रकाशज्यूको  "मेरो देशको कथा" सृजनाका संवेगहरुमा म भगवती बस्नेतको साथमा  सुन्नु होला !

Sunday, May 31, 2015

गीत

0 राय सुझाबहरु
प्रतिकृया:- 

गीत
धरहरा ढले पनि स्वाभिमान ढल्या छैन
देशलाई फेरि बनाउने आत्मा हाम्रो मर्या छैन

आस्था अझै जीवितै छ मठ मन्दिर ढले पनि
विश्वास अझै  बुलन्द छ प्रकृतिले छले पनि
तराइ-पहाड-हिमाल हाम्रो अलग हुन दिने छैनौ
दुश्मनको छायाँले नी नेपाल छुन दिने छैनौ

गाऊँ-वस्ती भत्किए नि मन भत्किएको छैन
मेहनती पाखुरीमा हिम्मत सकिएको छैन
मनमा त्रास रहे पनि साहस हाम्रो सक्या छैन
देशलाई फेरि बनाउने आशा हाम्रो सक्या छैन ||

धरहरा ढले पनि स्वाभिमान ढल्या छैन
देशलाई फेरि बनाउने आत्मा हाम्रो मर्या छैन
0 राय सुझाबहरु
प्रतिकृया:- 

Monday, April 20, 2015

दिपेन्द्र जीसँगको भलाकुशारी ..

0 राय सुझाबहरु
प्रतिकृया:- 
उहाँ मसँग सहमत हुनुभएन । सहमत हुनुपर्छ भन्ने पनि होइन । नेपाली साहित्यको प्रचलित भनाइ पैंचो लिएर मैले उहाँलाई सोधेको थिएँ– राजनीति शौचालय हो भने साहित्य भोजनालय । नौ कक्षा पढ्दादेखि अहिलेसम्म भोजनालयमा बसेर के–कस्ता उपलब्धि हात पार्नुभयो ?
उहाँले सुनाउनुभयो, ‘म राजनीतिलाई शौचालय मान्दै मान्दिनँ । सबै नीतिका राजा राजनीतिलाई तपाईं÷हामीजस्ता सचेत नागरिकले शौचालयसँग तुलना गर्न सुहाउँदैन । हो, नेपालमा राजनीतिक आवरणमा डर्टी गेम खेलिन्छ । त्यही भएर राजनीतिप्रति कतिपयको वितृष्णा होला । त्यसो भन्दैमा हामी चोखिन मिल्दैन ।’
फेरि असहमति जनाउनुभयो । लाग्यो– मैले सोध्नै नहुने प्रश्न गरेँ । तर, उहाँ रिसाउनुभएको थिएन । त्यही भएर त मैले सोधेको प्रश्नको जवाफ स्वाभाविक रूपमा दिइरहनुभएको थियो । साहित्यलाई भोजनालय मान्न उहाँ पटक्कै राजी हुनुभएन । त्यसो भए के त ? मैले अनुरोध गरेँ । ‘साहित्यलाई भोजनालयमात्रै भनियो भने यसको महत्वपूर्ण पक्ष ओझेल परिहाल्छ नि,’ उहाँले दाबी गर्नुभयो, ‘साहित्य भोगविलासको साधनमात्रै होइन, समाज, राष्ट्र अनि मानव जातिको विकास र क्रान्तिमा पनि यसको अहम् भूमिका हुन्छ । विश्वका ठुल्ठूला क्रान्तिमा साहित्यले अत्यन्तै महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको हामीले बिर्सन हुँदैन ।’
bhagawati_2
कवि भगवती बस्नेतसँग बात मार्दै छु । कवि बस्नेत सुझाउँदै हुनुहुन्छ, ‘साहित्यलाई भोजनालय नै मान्ने हो भने त्यहाँ तयार पारिएका विभिन्न प्रकृतिका साहित्यिक परिकार परिवारसँगै बसेर खान सकिँदैन । भोजनालय भनेपछि भोकाएका मानिसले भोक मेट्ने ठाउँ भनेर बुझिन्छ ।’ होइन र ? उहाँले प्रतिप्रश्न गर्नुभयो । मैले उत्तर दिन नपाउँदै उहाँ बोलिहाल्नुभयो, ‘बरु साहित्यलाई भोजन भन्न सकिएला कि ? यसका विभिन्न विधा साहित्यिक परिकार । भोजनालय भनेको त पुस्तकालय, पुस्तक पसल पो हुनुपर्ने हो । साहित्यिक परिकार खानयोग्य हुन्छ नै भन्न सकिँदैन । जथाभावी खाए पखाला चल्न सक्छ । भोजनालयमा खानयोग्य परिकार पाकुन्जेल स्वस्थबद्र्धक मानिन्छ । साहित्यमा कतै खीर पाक्छ । कतै पुलाउ । कतै तीतेकरेला पकाइन्छन् त कतै सिद्रा । साहित्यका सम्पूर्ण परिकार खानयोग्य बनाउन साधना गर्नुपर्छ । म त्यतैतिर उन्मुख छु ।’
कवि बस्नेतले नेपाली साहित्यमा स्नातकसम्मको अध्ययन पार लगाउनुभएको छ । साहित्यमै स्नातकसम्म अध्ययन पार लगाएको व्यक्तिलाई लेखनमा सहयोग त पक्कै हुन्छ होला होइन ? मैले फेरि प्रश्न गरें । उहाँको स्वाभाविक उत्तर थियो, ‘साहित्य पढ्नु र लेख्नु फरक कुरा हुन् । पढेकाले साहित्यका विधागत रूपमा विचार र विश्लेषण गर्न सहज हुन्छ तर लेख्नलाई भने प्रतिभा र निरन्तर अभ्यास जरुरी हुन्छ । निरन्तर अभ्यासले मात्र लेखन माझिने हो ।’
bhagawati_3
कथा, कविता, गीत, गजल, मुक्तक, नियात्रा, संस्मरणमात्रै नभएर आलेखसम्म लेख्न भ्याउने कवि बस्नेत नौ कक्षा पढ्दादेखि नै आफूले लेख्न थालेको बिर्सनुभएको छैन । अहिलेसम्म पनि सम्झना छ, उहाँले सबैभन्दा पहिले कविता लेख्नुभएको थियो । लेखाइले निरन्तरता पाएकै छ । त्यसकै दसी हुन्– ‘रहर भो जिन्दगी’ गजल र ‘प्रेमदह’ मुक्तकसंग्रह । रहरै–रहरमा साहित्य लेख्न थाल्नुभएको उहाँलाई जीवन भोगाइ र प्रवास बसाइले लेख्न झन् प्रेरित ग¥यो । लेखाइ कमजोर भएको भए उहाँले पत्थर गजल साधना सम्मान, अनेसास भानु वर्र्ष उत्कृष्ट लेखक, भानुभक्त काव्य पुरस्कार, विश्व नारी नेपाली साहित्य स्वर्णपदक र भानुभक्त आचार्य स्वर्णपदक पाउनु हुँदैनथ्यो ।
लेख्ने अधिकांशले आत्मसन्तुष्टिका लेखेको जिकिर गर्छन् । कवि बस्नेत पनि अछुतो रहनुभएन । उहाँले पनि आत्मसन्तुष्टिकै लागि लेख्ने गरेको स्वीकार्नुहुन्छ । ‘मनमा उब्जेका भावना सिर्जनामार्फन पोख्न पाउनु पनि त आत्मसन्तुष्टि नै हो । स्रष्टाले आत्मसन्तुष्टि पाउने सिर्जनाबाट पाठकले केही न केही त सिक्लान् कि ?’ त्यसको उदाहरण उहाँकै श्रीमान्जी हुनुहुन्छ । श्रीमान् मोहनकुमार बस्नेत आफ्नै काममा व्यस्त रहे पनि बस्नेतका सिर्जना पढेर खुसी व्यक्त गर्न पछि पर्नुहन्न । कवि बस्नेतका छोरा प्रयास बस्नेतले समेत कहिलेकाहीं गीत लेख्ने गर्नुहुन्छ । आमा गुनको तामा र बोट गुनको फल भनेको यही हो ।
विक्रम संवत् २०५६ देखि कवि बस्नेतलाई पत्रपत्रिकामा पढिन थालिएको हो । सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा बात मार्दै थियौं, मैले सोधिहालें । पाँच÷सात कक्षा पढेकासमेत साहित्य सिर्जनामा लागेका छन्, उनीहरूबाट सिर्जित सिर्जनाको स्तर कसरी मापन गरिएला ? ‘स्तरीयता भन्ने कुरा निरन्तरताको अभ्यासबाट पाइन्छ । साहित्य सिर्जना सिर्जनशील कर्म हो । साहित्य हुनलाई परम्परागत मान्यताभित्रै पर्नुपर्छ नै भन्ने होइन,’ उहाँको उत्तर थियो, ‘तपार्इंलाई थाहा होला एकताका कविता छन्दमै लेख्न अनिवार्य मानिन्थ्यो । तर, बहुसंख्यक स्रष्टाले गद्यमै लेख्न रुचाएपछि त्यसले पनि उल्लेख्य पाठक पायो । पछिल्लो समय ट्रक साहित्य चर्चामा आयो । सवारीसाधनमा सायरी लेख्ने पनि स्रष्टा नै हुन् । पढाइको मापदण्डभन्दा पनि उसको सिर्जना, शिल्प, कला, लय, भाव र प्रभाव पार्न सक्ने पक्ष महत्वपूर्ण हो ।’
bhagawati_6
झर्काे नमानी उत्तर दिने स्रष्टा भएकाले मैले पनि एकपछि अर्काे प्रश्न सोध्दै गएँ । बस्नेतको साहित्य सिर्जना पढेर पाठकले के सन्देश पाउलान् ? उहाँको सहज उत्तर थियो, ‘नेपाली समाज, राष्ट्र र मानव जातिप्रति दायित्वबोधको चेतना पढिनेछन् । साथै माया, प्रेम र समर्पणका सन्देश भेटिएलान् । मैले बाँचेको परिवेश, परिस्थिति, अनुभव र जीवन भोगाइ बुझ्न सघाउ पुग्ला कि ।’
भूगोलको जुनै ध्रुवमा रहे पनि सामाजिक सञ्जालले मानिसलाई नजिक बनाइदिएको छ । प्रसंग साहित्यबाट अन्तै मोडियो । कवि बस्नेत वैदेशिक रोजगारी सिलसिलामा इजरायलमा हुनुहुन्छ । गहुई–३ कुमरोज चितवनको रमणीय ठाउँमा उनको सालनाल गाडिए पनि काठमाडौंलाई कर्मघर बनाउनुभयो । चितवन, काठमाडौं हुँदै उहाँ ३२ वर्षमा हिँड्दै गर्दा इजरायल पुग्नुभयो । ‘आइरन लेडी’ भनेर चिनिने गोल्डा मेयरका देशमा पसिनाका गीत गाउँदै रमाउनुभएको उहाँलाई इजरायलले थुप्रै कुरा सिकाएको छ । इजरायलमा हरेक क्षेत्रमा पुरुषभन्दा महिला अगाडि छन् । इजरायलको कार्यस्थलमा महिलाको सहभागिता ५९ प्रतिशत छ । भनिन्छ– इजरायल विश्वको ११औं विकसित राष्ट्र हो । गोल्डा मेयर इजरायलकी प्रधानमन्त्री बन्नुभएको थियो । सन् १९४८ मा इजरायल नेपालभन्दा सातगुना सानो छ । उसले कृषि र प्रविधिमा फड्को मारेको छ । ‘यहाँ ३ प्रतिशत मानिस कृषिमा संलग्न छन्,’ उहाँले तीनछक पार्ने प्रसंग जोड्नुभयो, ‘तिनीहरूले ९७ प्रतिशत जनसंख्यालाई आपूर्ति गरीकन त्यत्तिकै परिणाममा खाद्यान्न विदेश निर्यात गर्छन् ।’ वैदेशिक रोजगारीमा इजरायलमा पुगेकालाई त्यत्तिकै सम्मान गरिन्छ ।
bhagawati_7
नेपालमा रहँदा महिलालाई सीपमूलक तालिम दिएर उद्यमशीलता बन्न सिकाउने व्यक्ति नै हिजोआज इजरायलमा हुनुहन्छ । पसिनाको गीत गाएर खानेलाई जहाँ पुगे पनि भाग्यले साथ दिन्छ भनिन्छ । कवि भगवती बस्नेतको सन्दर्भमा सो भनाइ सोह्रैआना सही ठहरिन्छ । इजरायलमा रहेर पनि उहाँ साहित्यमा हिमालसरी अग्लिँदै हुनुहुन्छ । साहित्यिक संग्रह प्रकाशन भएकै छन् । यहाँ कमाइएका रुपैयाँ हाइड्रोपावरमा लगानी गर्न भ्याउनुभएको छ । छोराछोरीको भविष्य उजिल्याउन अरूलाई रिन माग्नुपरेको छैन । उहाँका इष्टमित्र, आफन्त, शुभचिन्तकले सोच्दा हुन्– भगवती बस्नेत नेपाल फर्केपछि के गर्लिन् ? नेपाल फर्कनुअघि नै उहाँले भोलिको योजनाको मार्गचित्र कोर्नुभएको छ । सुनाउनुभयो, ‘वृद्धाश्रम खोल्छु । माइक्रो फाइनान्स खोल्ने निश्चितै छ । साहित्य सिर्जना र समाजसेवाले निरन्तरता पाउने नै छ ।’ कति सुन्दर योजना । सुन्दामात्रै पनि लोभ लाग्ने । ज्येष्ठ नागरिक भनेका पुस्तकालय हुन् । पुस्तकालयको संरक्षण गरे सम्बन्धित राष्ट्र समृद्ध बन्छ । उहाँले भेउ पाउनुभएको छ ।
इजरायले कतिपय सपना पूरा गरिदिएका छन् । कतिपय पूरा हुनेक्रममा होलान् । तर पनि उहाँलाई आफ्नै देशको औधी माया लाग्छ । उहाँले नेपालमा अमन–चैन कायम भएको सपना देख्न छाड्नुभएको छैन रे । एकथान संविधान जारी भएको, समुन्नत र समृद्ध राष्ट्र बनेको सपना देखिरहनेसमेत सुनाउन भ्याउनुभयो । उहाँले देखेको सपना विपनामा परिणत भए उहाँजस्ता सिर्जनशील, ऊर्जावान् जनशक्ति विदेशमा पसिना बगाउन रहर गर्ने छैनन् ।
bhagawati_4खेतबारी बाँझो रहने छैनन् । निश्चित समयसम्म खेतबारी बाँझो राखे सरकारीकरण गर्ने प्रणाली बनाइए नेपाललाई पनि इजरायल बनाउन समय नलाग्ने उहाँको ठम्याइ छ । उहाँ नेपाल फर्केपछि त्यसो गर्न नसक्ने होइन । विद्यालयस्तरमा पढ्दा भलिबल, दौडमा मात्रै होइन, हाइजम्प र लङजम्पसमेत सधैं प्रथम हुने उहाँसँग २२ भैंसी, १२ गाई र २२÷२३ बाख्रा एकैपटक चराएको अनुभव छ । परिआए अहिले पनि त्यो काम गर्ने हिम्मत छँदै छ ।
महिला चुलाचौकामा मात्रै सीमित रहनुहुन्न भन्ने उहाँले चुलाचौकाबाट बाहिर निस्केपछि मात्रै धेरै कुरा बुझ्न र सिक्न सकिने जिकिर गर्नुभयो । त्यसो भन्दैमा जीवनका ऊर्जाशील समय विदेशमै बिताउनुपर्छ भन्ने मान्यता राख्नुहुन्न । ‘नेपालको मायामोहले लठ्याएपछि वरिष्ठ कलाकार लैनसिंह बाङ्देल, संगीतज्ञ अम्बर गुरुङ, वरिष्ठ साहित्यकार पारिजातहरूले नेपालमै बस्न रमाए,’ उदाहरण दिँदै उहाँले सुझाउनुभयो, ‘सरकारले आफ्नै देशमा केही गर्नुपर्छ भन्ने सम्भावनाको खोजी अनि राष्ट्र र राष्ट्रियताबारे प्रस्ट पार्न सके नेपाललाई जुरुक्कै उचाल्न सकिन्छ ।’ त्यसैले उहाँ पनि चाँडै नेपाल फर्कंदै हुनुहुन्छ । भलाकुसारी गर्ने रहर हुँदाहुँदै म कार्यालयीय काममा लागें । उहाँ आफ्नै काममा । त्यसपछि हामीबीच फेसबुकमा यति लामो भलाकुसारी गर्ने साइत कहिल्यै जुरेको छैन । नेपाल फर्केपछि पक्कै जुर्ला कि ।http://www.halesee.com/?p=3255#.VTS88g1VXkM.facebook

Sunday, April 5, 2015

"समयको न आदि छ न अन्त"

0 राय सुझाबहरु
प्रतिकृया:- 
"समयको न आदि छ न अन्त "

समयको रफ्तार एकनाशले चलिरहन्छ
यसको न आदि छ न अन्त
समय हिजो जुन रुपमा चलेको थियो...
आज नि उही गतिमा चलिरहेछ
समय न दौडिन्छ न रोकिन्छ
आफ्नै गतिमा निरन्तर चलिरहन्छ
टिक टिक टिक टिक,
एक सुरमा उही ताल र लयमा
हजारौ बर्षको कालखण्ड र अवयवहरूमा !

खुशीको पल लाग्छ कहिले अन्त नहोस्
दु:खको पल चाडै सकियोस्
तर
कतै सुखको पगरी गुथाएर
कहिले दुखको भारी बोकाएर
कतै मिलनको मिठो आभास गराएर
कतै बिछोडिएको बगरको ढुंगा बनाएर
समय बित्छ
बदलिन्छ,
ऋतु फेरिन्छ
दुख,दर्द बेदनाको आलो घाउ बनाउँछ
घाउहरुमा खाटा बस्छ ,
सुखको सल्लेरी
दुखको सुस्केरा
सुख र दुखको औषधि बनेर
आफ्नै बहावमा अनन्तकालसम्म
अखण्ड चलिरहन्छ !
सुख या दु:खको आँशु वा हाँसों
समयको बलवान लाठी सहेर
समयसँगै बहनु छ
समय
न कसैले रोकेर रोकिन्छ,
न कसैको पुकार सुन्छ !
न कसैलाई टेर्छ
न कसैलाई बक्सिंछ
आफ्नो गतिमा आफ्नो लक्ष्यमा
अविराम चलिरहन्छ !
मान्छे समय बसमा पार्न
दगुर्छ
अतालिन्छ
आकासिन्छ
चुलिन्छ
केहि लाग्दैन
सबैलाई पछारेर समय कुदिरहन्छ !!
समयले सबैलाई बदल्छ
सुधार्छ ,सिकाउँछ
बितेका पलहरु स्मृतिको पानामा कैद गर्छ
सधै नयाँ र नौलो परिवेश लिएर
आउने दिन नयाँ बिहानी बोकेर
नयाँ आशा भरोशाका रोशनी फैलाउंदै
मुसुक्क मुस्काउँछ !

Thursday, March 5, 2015

गीत

0 राय सुझाबहरु
प्रतिकृया:- 
~~ गीत ~~

त्यता तिम्रो खुसि फुल्दा यता आँशु पग्लिरह्यो
एकनाश हुन्छु भन्थ्यौ मौसमसरि बदली गयौ

 
जति टाढा भए पनि गाढा भयो याद झन-झन
ढुंगा जस्तै कठोर भयो रुनु पर्दा मेरो यो मन
नदीसरि एकनाश जिन्दगी यो बगिरहयो 
 सम्झनामा तिमीसंगै आसु मेरो झरीरह्यो !
 
तिमी संग टाढा हुँदा मन मुटु दुखाइरहे
  विछोडका पलहरु मनभित्र लुकाईरहे
खुसीहरू ओईलिएर फूलसरी झरिगयो
तिमी संगै जिउने आसा आज यसै मरिगयो !